Jointly meeting global challenges Jaarverslag 2012

Veelomvattende studie naar verwijdering van medicijnen 

Grote stap in onderzoek naar geneesmiddelen in water

15 maart 2012BTO

Grond- en oppervlaktewater bevatten medicijnen en hun transformatieproducten, weten we uit onderzoek. Restanten en omzettingsproducten van geneesmiddelen verlaten het lichaam en komen via afvalwater in het oppervlaktewater en grondwater terecht. De laatste jaren heeft KWR gewerkt aan meer inzicht in de stoffen die langs deze weg in de bronnen voor drinkwater komen: hoe zien ze er uit, wat voor effecten hebben ze op het waterleven en op mens en dier? En: hoe haal je ze uit het water als je drinkwater maakt? Of hoe voorkom je via de afvalwaterzuivering dat ze in het oppervlaktewater komen?

Het is opvallend dat er in de literatuur en in onderzoek steeds een beperkte selectie wordt gemaakt van medicijnen en aanverwante stoffen voor studie naar de verwijdering, met behulp van vaak een enkele zuiveringstechniek. “Wij besloten het beter aan te pakken,” vertelt Roberta Hofman-Caris. “Met verschillende partijen – waterbedrijven, waterschappen, de medische en farmaceutische wereld – en vanuit alle betrokken disciplines hebben we de handschoen opgepakt. In een grootschalige studie hebben we een veel bredere selectie gemaakt van de meest relevante verbindingen. We hebben ook meerdere technieken getest om de stoffen onschadelijk te maken: verwijderen met membranen, omzetten met geavanceerde oxidatie of binden met specifieke adsorbentia.” De studie biedt de mogelijkheid om technieken onderling te vergelijken en in enige mate statistisch en modelmatig te voorspellen wat de verwijdering van een brede range van stoffen kan zijn. Hierin is deze studie uniek, systematisch, veelomvattend en multidisciplinair.

45farmaceutica

Herkennen

Hofman licht toe wat de studie concreet heeft opgeleverd. “We hebben nu een overzicht van welke geneesmiddelen waar, in oppervlakte- en grondwater, voorkomen. Ook ontdekten we dat de vracht geneesmiddelen in een rivier voor een groot deel overeenkomt met wat er in het stroomgebied wordt verkocht. Maar het overzicht is niet compleet, want we kunnen nog niet alle geneesmiddelen analyseren.” Hoewel de gevonden concentraties stoffen nog een factor duizend lager zijn dan het niveau waarbij een effect op de mens te verwachten is, erkennen alle partijen dat dit onderwerp goed moet worden onderzocht en aangepakt.

Onschadelijk maken

Ook over het onschadelijk maken van de stoffen komen de onderzoekers steeds meer te weten. Hofman: “De werking van veel geneesmiddelen berust op de aanwezigheid van groepen met een specifieke functie in het molecuul. Nanofiltratie en behandeling met ultraviolet licht en waterstofperoxide helpen bij het verwijderen of omzetten van de meeste medicijnen. Of dat lukt, is afhankelijk van de molecuulstructuur van het medicijn. We weten nu ook beter wanneer het werk en wanneer niet. “ Stoffen die moeilijk te verwijderen zijn met bestaande technieken, kunnen eventueel met een nieuwe techniek als affiniteitsadsorptie aangepakt worden: met een adsorbens dat bepaalde functionele groepen van een molecuul goed kan vasthouden, kun je ze uit het water verwijderen. “Alsof ze elkaar omarmen,” legt Hofman uit. “Vandaar affiniteitsadsorptie.”

© 2017 KWR Watercycle Research Institute

Tags
Contact
Zie ook
18 augustus 2012 Genen inzetten om giftige stoffen op te sporen 17 april 2012 Meer doen met data uit massaspectrometer door slimmere dataverwerking
Iets heel anders
WKO 22 april 2012 Invloed van WKO op grondwaterkwaliteit